1. Reinigen en koelen
Laat het slachtoffer altijd zitten en vraag wat er gebeurd is. Als het gekwetste lichaamsdeel vuil is (bijvoorbeeld bij het sporten) probeer het dan voorzichtig te reinigen met een vochtige spons of (wegwerp)washandje. Let er hierbij op dat u geen druk uitoefent op het geblesseerde lichaamsdeel. De pijn en de zwelling nemen dan toe in plaats van af. Ook het bewegen van het belaste lichaamsdeel dient u zo veel mogelijk te beperken, want dit geeft vaak al druk.

Om uit te sluiten dat het niet om een botbreuk of ontwrichting gaat, controleert u of het slachtoffer nog in staat is het lichaamsdeel te bewegen. Indien dit niet het geval is, mag het slachtoffer het lichaamsdeel niet bewegen. Raadpleeg in dit geval een (huis)arts. Dit geldt ook als het getroffen lichaamsdeel abnormaal beweeglijk is (los).
Wanneer het slachtoffer het getroffen lichaamsdeel gewoon kan bewegen gaat het om een verstuiking of kneuzing. Er is sprake van een verzwikking als het letsel is ontstaan door het zwikken van een gewricht. Omdat het moeilijk is vast te stellen of en in hoeverre de gewrichtsbanden en het gewrichtskapsel zijn gescheurd, is het nodig dit op de eerste hulp vast te laten stellen. Het gaat om een kneuzing als het slachtoffer zich flink heeft gestoten, zich heeft geklemd of is gevallen.

2. Koelen
Om zwellen te voorkomen kunt u de verstuiking of kneuzing het beste koelen met een Koud-warm kompres. Erg handig voor onderweg en bij het sporten is een Instant koud kompres. Met 1 druk op de juiste plaats is het kompres direct gebruiksklaar. U kunt natuurlijk ook een “gewoon” koud kompres gebruiken. Een koud kompres is na circa 2 uur in de diepvries of vriesvak gebruiksklaar. Het is handig altijd een kompres in de diepvries te bewaren, zodat u altijd eentje bij de hand hebt als het nodig is.

3. Afdekken
Leg na het koelen een drukverband aan. In het geval dat het drukverband over een gewricht wordt aangelegd, bepaalt u eerst de stand waarin het gewricht moet worden ingezwachteld. Dwing het gewricht niet in de gewenste stand als dit tot meer pijn leidt bij het slachtoffer. Gebruik voor het aanleggen van het drukverband een elastisch steunwindsel. U kunt bij het aanbrengen van het steunwindsel ook direct een koud kompres mee verbinden (wel in de bijgeleverde hoes).

4. Fixeren
Verwijder eerst eventuele sieraden en/of horloge aan het gewonde arm of been.
Leg enkele lagen synthetische watten gelijkmatig verdeeld rondom de verstuiking of kneuzing. Let er wel op dat de synthetische watten aan beide kanten tot ruim voorbij de plek van verstuiking of kneuzing liggen. Neem een steunwindsel waarvan de breedte geschikt is voor het betreffende lichaamsdeel.

Begin met zwachtelen bij de rand van de synthetische watten maar let er op dat de synthetische watten blijven uitsteken. Zwachtel zodanig dat de vorige slag voor ongeveer tweederde wordt bedekt, “dakpansgewijs” dus. Trek bij het aanleggen het steunwindsel licht aan, zodat er voldoende druk wordt uitgeoefend. Let op dat er niet wordt afgekneld. De laatste slag moet weer rondom worden aangebracht en zodanig dat de watten ook hier weer net buiten het verband steken. Gebruik voor het vastzetten verbandklemmen.

Het drukverband heeft als doel enerzijds het zwellen tegen te gaan en anderzijds om het aangedane gewricht gedeeltelijk te immobiliseren (= druk). Dit drukverband dient aangehouden te worden gedurende 12 tot 24 uur na het ontstaan van het letsel. Ook is het verstandig om zeker 48 uur door te gaan met koelen. Op deze manier blijft de zwelling of de bloeduitstorting zo klein mogelijk.

5. Steunen & Rust
Als laatste moet het getroffen lichaamsdeel rust en steun worden gegeven. Dit gebeurt door het getroffen lichaamsdeel omhoog te leggen, bijvoorbeeld de verstuikte enkel op een stoel. Bij een zittend slachtoffer met een verstuiking of kneuzing aan de arm doet u dit door middel van een driekante doek.
Controleer regelmatig of het aangebrachte drukverband niet te strak zit. Het slachtoffer kan dit het best zelf beoordelen. Bij een te strak aangelegd drukverband kunnen de volgende symptomen ontstaan:

• Verkleuring van de uitstekende delen (handen, vingers, voeten en tenen); dit kunt u controleren door ze te vergelijken met de andere kant.
• Een verergering van de pijn.
• Tintelingen of gevoelloosheid in de uitstekende delen.
• Het minder goed in staat zijn de uitstekende delen te bewegen.
• Het optreden van een of meer van deze verschijnselen maakt het noodzakelijk het steunwindsel te verwijderen.
  

Wanneer naar de huisarts?
De meeste lichte verstuikingen en kneuzingen kunnen thuis of onderweg worden behandeld zonder dat daar een arts bij hoeft te komen. Bij ernstige letsels of twijfel over het letsel dient u altijd een arts te raadplegen. Dit is in ieder geval nodig in de volgende gevallen:

• Als de kneuzing of verstuiking ernstig lijkt, fors gezwollen en/of zeer blauw is en wanneer het gewricht warm aanvoelt.
• Bij kinderen die regelmatig verzwikkingen krijgen.
• Als u denkt dat het slachtoffer een botbreuk of een gescheurde pees of spier heeft.
• Als het slachtoffer het getroffen lichaamsdeel niet meer kan bewegen of het lichaamsdeel juist overdreven beweeglijk is. 
   

Geschikte producten:

• Koud kompres 
• Instant koud kompres 
• Elastisch steunwindsel